الآخوند الخراساني ( مترجم وشارح : جميشد سميعى )

40

كفاية الأصول ( فارسى )

به علم فقه است و ربطى به اصول ندارد . * نظر جناب شيخ اعظم و جناب آخوند راجع به اصل فوق چيست ؟ جناب شيخ ذكر آن را در اصول استطرادى دانسته و جناب آخوند نيز بحثى از آن در اصول نياورده است . * ويژگى و خصوصيت شبهات حكميّه چيست ؟ 1 - شبهه در حكم كلى الهى است . 2 - منشأ شبهه ، يا فقدان نصّ است يا اجمال نص است و يا تعارض نصّين . 3 - رفع شبهه هم بدست شارع است . فى المثل : وقتى در وجوب اقامه در نماز و حرمت شرب تتن شك مىكنيم از اين اصول استفاده مىكنيم . * اصول جاريهء در شبهات حكميّه خود بر چند قسم‌اند ؟ بر دو قسم : 1 - اصول عمليهء عقليه مثل برائت عقليه . 2 - اصول عمليّهء شرعيّه مثل برائت شرعيه . * اصول عمليّه عقليه با چه مناطى در شبهات جارى شده و نتيجهء آن چيست ؟ با مناط قبح عقاب بلا بيان جارى شده و نتيجهء آن ، رفع المنع و اذن در فعل است . * آيا برائت عقلى دلالت بر يك حكم شرعى داشته و در مورد آن حكم شرعى جعل شده است ؟ خير ، نه بر وجود يك حكم شرعى دلالت دارد و نه در مورد آن جعل شده است . حاصل مطلب اينكه : اصول عمليّهء عقليّه نيز از تعريف مشهور بيرون مىباشند ، چون در طريق استنباط حكم نمىباشند . * اصول عمليهء شرعيّه همچون برائت شرعيه بر چه اساسى در شبهات جارى مىشوند ؟ براساس رفع ما لا يعلمون و . . . * در خود اصول عمليهء شرعيّه چند مبنا وجود دارد ؟ دو مبنا : 1 - گاهى مفاد ادلّهء اين اصول همچون حكم عقل مجرّد ، تنها ترخيص و رفع المنع است و نه